|
|
|
Ochtenddiensten, ‘karaktertypering’ en ‘bijzondere diensten’ |
|
|
In het Besluit kerkdiensten na 1 januari 2010 zijn aanbevelingen gedaan, waaronder: het karakter van de ochtenddiensten definiëren en de eventuele kaders bepalen.
Op 15 oktober 2009 is een gemeenteavond gehouden over de kerkdiensten. De kerkenraad heeft met de gemeenteleden gesproken over een ‘karaktertypering’ van de diensten en over ‘bijzondere diensten’.
Op 17 maart 2010 is een gemeenteavond gehouden over (o.a.) het
beleidsplan. Een speerpunt hierin betreft de kerkdiensten. De reacties
die tijdens deze avonden zijn binnengekomen op de kerkdiensten zijn
meegenomen in de notitie die 14 juni 2010 is vastgesteld door de
kerkenraad.
Karakter van de ochtenddiensten
Voor beide diensten gelden
de kernwoorden inhoud, inspiratie, structuur en regie.
Gemeenteleden willen de dienst beleven als bron van inspiratie. Die
beleving geldt de dienst als geheel, of elementen daaruit. De ene mens
put inspiratie uit actieve deelname aan de (voorbereiding van de)
dienst, de ander uit de sfeer die raakt tijdens het zingen, bidden of
tijdens de overdenking.
Voor de beleving is ook de orde van (de)
dienst bepalend. Dit geldt voor alle diensten, maar zeker bij bijzondere
diensten (zie onder) is van belang dat alle inbreng tot een geheel
wordt gesmeed. Als er hiaten vallen wordt dit als storend ervaren. Van
de predikant wordt regie verwacht over die inbreng en, in theatertermen,
een strakke doorloop en samenhang tussen de diverse onderdelen.
Afhankelijk van de vorm van de dienst kan deze regie ook worden gedeeld
met of gevoerd door anderen.
Het karakter van de diensten komt tot
uiting in de kernwaarden vieren, dienen, leren en ontmoeten en in de
vormgeving van de liturgie.
Vieren : vieren hoe God, mens en
wereld met elkaar verbonden zijn;
Dienen : God en de wereld dienen
in gaven en gebed;
Leren : het geloof beleven en versterken in
woord, gebed en zang;
Ontmoeten : ontmoeting met God, de mens en
de wereld.
08.45 uur, de vroege dienst
In deze dienst
vinden we weinig accentverschillen in de genoemde kernwaarden. De sfeer
is meditatief, de liturgie is compact.
De vroege dienst leent zich
voor thema- en seriediensten, in onderscheid met 10¬¬¬-uur-diensten waar
het oecumenisch leesrooster wordt gevolgd.
De dienst vraagt om een
strakke planning en moet om 09.30 uur worden afgesloten.
10.00
uur dienst
In deze dienst kan, afhankelijk van vorm en inhoud,
nader accent worden gelegd op één van de genoemde kernwaarden. De
10-uurdienst is vooral gericht op de gemeenschappelijke viering, voor
jong en oud. In de dienst komt dat tot uiting door de liedkeuze,
beamergebruik, muzikale variatie in de gemeentebegeleiding en het volgen
van het oecumenische leesrooster in aansluiting op de
kindernevendienst. Er is ruimte voor creativiteit in en afwijking
(andere vormen) van de liturgie, bijv. door aan te sluiten bij actuele
thema’s en presentatievormen.
Bijzondere diensten
Bijzondere
diensten kenmerken zich door het volgende:
- de orde van dienst kan
aanzienlijk afwijken;
- in de voorbereiding, uitvoering en
presentatie zijn meerdere mensen betrokken.
Op basis van deze
kenmerken zijn op jaarbasis ca. 17 ochtenddiensten als ‘bijzonder’ aan
te merken.
NB: in de beleving van veel mensen worden ook diensten
met HA, een doopdienst, bevestiging ambtsdragers, Evangelisch Lutherse
dienst, afsluiting kerkelijk jaar en de zondagen in de vastentijd en
adventstijd met projecten als bijzonder ervaren. Deze zijn dat op grond
van de hierboven genoemde kenmerken niet.
Uit de
gemeenteavond van 15 oktober 2009 is naar voren gekomen dat er behoefte
is om het aantal bijzonderheden in een dienst te beperken tot één
onderwerp / bijdrage. Hiertoe zijn dit jaar voor het eerst het
veertigdagenproject van KND en ZWO gecombineerd in één moment in de
dienst.
Uit de gemeenteavond van 17 maart 2010 is naar voren
gekomen, dat er behoefte is aan ruimte voor creativiteit in de dienst.
Conclusie:
Enerzijds
blijkt uit de gemeenteavond van 15 oktober dat men het aantal
‘bijzondere diensten’ wil reduceren, anderzijds blijkt uit beide
gemeenteavonden, dat er behoefte is aan betrokkenheid bij de
voorbereiding van de dienst. In het licht van de uitgangspunten van
‘bijzondere diensten’, lijken dit tegenstellingen.
Het aantal
‘bijzondere diensten’ is in de beleving van de gemeente echter groter,
dan het aantal op grond van de genoemde kenmerken.
Wellicht moet de
kerkenraad de term ‘bijzondere diensten’ in de communicatie naar de
gemeente loslaten. In wezen zijn alle diensten gewone diensten, maar
verschilt de beleving door het leggen van accenten.
De
kerkenraad is akkoord gegaan met de definiëring van het karakter van de
ochtenddiensten. Verder onderschrijft de kerkenraad de uitgangspunten
van ‘bijzondere diensten’. Omdat geconstateerd is, dat er een
concentratie van bijzondere diensten is in de eerste helft van het jaar,
zal een werkgroepje bekijken of een evenwichtiger verdeling over het
jaar kan worden gerealiseerd. Daarbij kan ook worden gekeken naar de
diensten die als bijzonder worden ervaren. Het advies van de werkgroep
wordt ingebracht in de kerkenraad. Daarnaast zal er blijvend aandacht
zijn voor communicatie en aankondiging van de diensten, omdat dit
meebepalend is voor wat mensen van een dienst verwachten en hoe ze de
dienst beleven.
Gea Bussink-Veerbeek, Secretaris Kerkenraad
|
|
|
